Catch up, Kechiche! – in response to ‘Venus Noire’ (Black Venus)
Abdellatif Kechiche’s Black Venus has to be the laziest, most cowardly attempt to summarize someone’s life. It’s not even a film, it’s a still of an idea without direction. Which, for a director, is problematic at best.
Kechiche failed miserably in his attempt to paint a picture of Sarah Baartman, the woman who is unfortunately best known as the Hottentot Venus. It, by lack of a word that’s even more nondescript, is purely a cinematic chain of catastrophes. Dancing, cracking whips, humiliation, drinking, humiliation, cracking whips, dancing… times a thousand. A change of scenery comes when we are introduced to Georges Cuvier and his hoodlums, a crew that tries to hide their cruelty under the cloak of science. Touching, poking, resistance, rage… Suddenly we’re in a brothel. A doctor tells Sarah she has a venereal disease, she continues to work as a prostitute, she dies and one of her abusers takes her body to Curvier. He, being the monster that he is, cuts off her genitals and breasts, removes her brain from her roughly opened the skull, peels the skin from her skeleton and double checks if the classroom is nice and tidy for his next lecture. The end.
As the closing credits roll, the left side of the screen shows no more than 2 minute worth of snippets of the return of miss Baartman’s remains to South Africa. On August 9th 2002, 192 years after after she was taken to London, Sarah Baartman is ceremonially welcomed back home. The P.S.-like manner in which this is shown clearly states that after 3 hours of abuse, sexual exploitation, intoxication and numbness director Abdellatif Kechiche ran out of time and the story behind the Sister didn’t make the cut. To Kechiche the fact that Nelson Mandela asked for the return of South Africa’s daughter in 1994 and it took the French Parliament 8 years to finally take their hands off her obviously wasn’t as interesting as yet another extensive scene in which she dances in front of a crowd consumed by horror and horniness.
Upon her return home president Thabo Mbeki delivered a powerful speech that included the following statement:
“As the French Parliament debated the matter of the return of the remains of our Sarah to her native land, the then Minister of Research, Roger-Gerard Scwartzenberg said: “This young woman was treated as if she was something monstrous. But where in this affair is the monstrosity?” Indeed, where did the monstrosity lie in the matter of the gross abuse of a defenceless African woman in England and France! It was not the abused human being who was monstrous but those who abused her. It was not the lonely African woman in Europe, alienated from her identity and her motherland who was the barbarian, but those who treated her with barbaric brutality. Among the truly monstrous were the leading scientists of the day, who sought to feed a rabid racism, such as the distinguished anatomist, Baron Georges Cuvier, who dissected Sarah’s body after her death.”
Doesn’t this statement deserve as much attention as the countless close ups of her bottom? Doesn’t Sarah?
Besides a short scene in an English court when she is asked if she has children and the scene when Hendrick Caezar, one of the two main abusers, yells something about how she used to breast feed his babies there isn’t a single moment that gives the viewer any insight in who she was. I’m not saying Kechiche should have summarized the complete colonial history of South-Africa but there’s at least one political event that should not have been left out. Why wasn’t there more emphasizes on the initiation of the law with the derogatory name ‘Hottentot Proclamation’? One would figure that anything that prohibits a Khoi woman from going anywhere without a pass and forces her abusers to literally smuggle her to London is significant enough to pay proper attention to.
To not mention any political events is one thing but failing to understand the necessity to give the audience something, anything that would connect the main character to a family, a people, a country, a town, a time and a tongue is an unforgivable shame. We needed to be taken back to 1789 to see the then still untouched Gamtoos River Valley where she was born and, where besides the constant threat of lions and Christian missionaries, her community lived peace. We should, be it in high speed, have been shown how the colonizers succeeded to make their way to Gamtoos and yes, there had to be at least one shot of a little 6 year old girl with eyes that mirrored a childhood drenched with fear caused by the violent wars between the original South Africans and the Dutch and other European colonists. Mind you that in none of the shots her father nor her Brothers, Sisters and the members of her community should refer this little girl as Sarah because ‘Sarah Baartman’ isn’t the name she was given at birth.
She should have been shown as a young woman who was engaged to a young man named Solkar who gave her the tortoiseshell pendant she continued to wear for the rest of her life. If not to show her as someone who loved and was loved then to at least pay subtle homage to the necklage that is depicted in so many of the drawings they made of her. Black Venus should have featured scenes of a young woman who, after yet another outburst of violence, lost her father and her husband-to-be but was bold enough to love again. There had to be a glimpse of the young soldier who stole her heart, took her out, found the house they called their own, was a father for their newborn but who left her in the midst of grieving the death of their baby. How would she later refer to these tragedies?
These events, questions and answers didn’t have to be shown in chronological order but somewhere throughout the story the unfamiliar viewers should have been given the chance to understand how we got to the point that’s being presented as ‘the now’. Without a proper preface to the present no film has the right to give the impression of being biographical. Kechiche’s little cinematic cringe looks, feels and smells the same as any history book that allows or even justifies people to think that slavery was the starting point of African history.
Black Venus is nothing but yet another cinematic crime in a long line of attempts to portray iconic Black figures in the Eurocentric history of slavery as symbols instead of syndromes. Symbols can spark a simple kind of sentiment while syndromes demand further investigation. One portrays a person, the other represents a people. With not paying any attention to the mosaic of personal, social and political misery that caused the numbness that Kechiche so rudely tries to play off as intoxication, he robs the viewers who aren’t familiar with Sarah’s saga of developing ideas about historical and contemporary fixations on Black bodies.
The legacy of her abusers finds its revival in every moment a Black woman is subject to Eurocentric ‘curiosity’ and unauthorized actions of affection, admiration or disgust. She is every girl who verbally, physically and/or spiritually revolts against people who ‘just’ want to touch her hair, skin or body and who feel they can do so without asking. She is Nicki Minaj when Regis Philbin decided the combination of white privilege and male superiority was justification enough to slap her booty and Whoopi Goldberg when stylists grabbed her dreadlocks and told her that they had no idea what to do with “that” hair. The ongoing obsession with Black women’s bodies continues to be more grand than anything Kechiche could ever squeeze into a vulgar, nylon body stocking.
I can’t help but be unpleasantly intrigued by Abdellatif Kechiche who wanted to make a film about a Black woman’s behind while all he did was make an ass… of himself.
Tweede Kamerverkiezingen 2010 – Stemmen of stilte
Rutte zuigt een deel van de door hem aangehaalde statistieken uit wat optimisten hopen dat zijn duim is, het komt de bezuinigingen ten goede dat privacy niets waard lijkt te zijn en de Scrabble-waarde van het woord ‘allochtoon’ lijkt verdriedubbeld. Het moge duidelijk zijn dat er een verkiezingsstrijd aan de gang is. Melodee (La Melodia), Salah Edin, Robert Coblijn (Bijlmer Style), Skinto, Manu en Statik Music vertellen of ze woensdag 9 juni stemmen.
Melodee (La Melodia)
“Ik sta meteen om 09.00 uur ’s ochtends bij het stembureau. Tijdens mijn opleiding Bestuur & Organisatie leerde ik hoe belangrijk politiek is en het zou gewoon dom zijn om een stem weg te gooien. Als je niet stemt mag je ook niet zeiken over waar je het niet mee eens ben. Wees van invloed op jouw toekomst en bedenk je wat gebeurt er als iedereen maar denkt dat zijn of haar stem niets uitmaakt. Beslis mee over wat er gebeurt!
Vroeger stemde ik, ook van huis uit, altijd PvdA. Nu check ik bewuster wat er op de agenda’s van andere linkse partijen zoals de SP en GroenLinks staat. Ik zal sowieso blij zijn als Balkenende eindelijk opgepiept is,” censureert ze zichzelf lachend. “Het CDA is überhaupt niet mijn partij: ik vind ze qua bepaalde denkbeelden te conservatief en daar sluit ik me niet bij aan. Hun gemeentebeleid verschilt overigens van waar ze zich landelijk op richten maar de tendens van de vertrutting blijft hetzelfde. Het sluiten van coffeeshops of de bemoeienis waarbij bepaald wordt of ik wel of niet met een biertje op het terras mag zitten is iets wat me bijvoorbeeld te ver gaat. Ik blow overigens niet maar die betutteling irriteert me. Balkenende vertegenwoordigt deze ideeën en het is nu echt tijd voor wat anders.”
Balkenende is niet de enige politicus waar ze niets van moet hebben. “Moet je kijken hoeveel media-aandacht Wilders krijgt. Hij schreeuwt maar wat om reacties uit te lokken en radicaal te zijn maar gelukkig is er ook aandacht voor het feit dat zijn standpunten vroeger veel gematigder waren. Ik vind het goed dat ze zoiets belichten want ik denk dat heel veel Wilders-stemmers, en dat is misschien ook gechargeerd, niet verder kijken dan alle aandacht die hij opeist. In de tijd van Fortuyn hoor je hem nog zeggen dat hij niets tegen moslims heeft maar wat hij nu zegt laat hem klinken als Hitler. Ook wil hij alle kunstenaars en intellectuelen de mond snoeren. What’s next? Ik vind het gewoon beangstigend,” vertelt ze over de partij die niet terugschrikt voor de invoering van oude Joodse wet maar niets moet hebben van een moderne hoofddoek. De MC bespeurt een trend. “De algemene tendens in Europa is dat al de kabinetten steeds rechtser worden en Nederland gaat hierin mee. Wat dat betreft loopt onze regering niet achter; ze lopen mee.”
Een ontwikkeling waarbij we volgens Melodee wel wat meer naar andere landen zouden mogen kijken, is die van de positie van vrouwen. “Wat ik leuk zou vinden als we vaker een grotere rol binnen de politiek zouden hebben. Er zijn wel vrouwen zoals Femke Halsema die hun ding doen maar in de Intermediair bijvoorbeeld lees ik nog steeds dat vrouwen nauwelijks aan de top komen, dat we minder betaald krijgen, dat we tegen glazen plafonds aanlopen en dat we gediscrimineerd worden. Dat is echt achterhaald; landen als Zweden zijn ons ver vooruit gestreefd.”
Salah Edin
“Geen enkele politieke partij is mijn stem waard maar stem ik zeker,” vertelt de rapper die een tijd lang blanco heeft gestemd. “Er is nog steeds geen partij waar ik volledig achtersta maar ik kies nu voor degene die het dichtst bij mijn ideeën in de buurt komt. Het belangrijkste voor mij is dat er geen geld aan oorlogen meer wordt besteed, dat het onderwijs wordt verbeterd en, maar dat is misschien te idealistisch, dat de toezichtcamera’s worden weggehaald.”
In het kakofonische kabaal van de verkiezingsstrijd mist hij een aantal zaken. “Partijen verzinnen hun eigen plannen en vragen de mensen niet naar ideeën over verandering. Ministers noemen zichzelf onterecht volksvertegenwoordigers: ze komen alleen naar buiten wanneer zij het belangrijk vinden. Ik hoor niemand praten over vluchtelingen; dit is voor politici geen boeiend onderwerp omdat ze financieel gezien niets opbrengen en alles wat geld kost daar wordt liever niet over gesproken. Nederland blijft een kapitalistisch land en de politici zijn ook allemaal maar poppetjes van wie de touwtjes in de handen van bedrijven of sponsors zijn. Het begint qua verkiezingsstrijd op Amerika te lijken.
Vooral in campagnetijd is de keuze tussen de partijen is soms klein. Iedereen,” weet hij “houdt een verkooppraatje maar ik kijk naar de mensen die wat rustiger zijn, die verder kijken en die hun standpunten helder kunnen formuleren. Politici die andere partijen zwart maken, vind ik fout: uit respect voor hun eigen programma hoeven ze niet extra te benadrukken dat wat andere politici zeggen niet interessant is.
Ik ben ooit benaderd met de vraag of ik de aspiratie heb om de politiek in te gaan. Het antwoord daarop is ‘Nee!’” vertelt hij stellig. Als muzikant heb ik veel meer vrijheid om m’n mening te kunnen uiten en ik probeer op mijn manier de politiek te bereiken. Ik kan zeggen wat ik wil en ik hoef me niet aan allerlei bureaucratische regeltjes te houden. Als artiesten vertellen we de verhalen die het volk meemaakt; ministers voeren dingen uit waarvan zij denken dat het volk het nodig heeft. Politici zijn mensen die met hun oplossingen stemmen proberen te generen voor een lange periode goed verdienen.”
Op wie hij stemt, houdt hij liever voor zich. “Als ik dat vertel, zijn er mensen die naar me luisteren, niet weten waar die partij voor staat maar er dan op stemmen omdat ik die naam genoemd heb. Ik wil dat iedereen zelf op onderzoek uitgaat en daaruit zijn eigen mening filtert. Bezoek de sites van de partijen die het dichtst bij je liggen en raadpleeg de stemwijzers. Bedenk wat je vindt van thema’s als onderwijs, werkgelegenheid en de financiële schulden van Nederland en kijk naar wat er bijvoorbeeld in Griekenland en Italië gebeurt. Stem als je wat te zeggen hebt. Als jouw partij verliest dan kun je altijd zeggen dat het niet jouw keuze was. Als ze winnen dan hoop ik in ieder geval dat ze er het beste van maken. Zelf,” lacht hij geheimzinnig, “stem ik natuurlijk op een linkse partij.”
Robert Coblijn (Bijlmer Style)
“Iedereen die zichzelf als volwaardig individu beschouwt, praat graag mee over belangrijke zaken. Ik stem zeker maar door de recessie wordt overal op bezuinigd waardoor je eigenlijk geen peil op de programma’s kan trekken. Ik vind zorg belangrijk en dit is iets waar de SP zich op richt. De PvdA gaat alle kanten op en GroenLinks staat te ver van mijn standpunten en mentaliteit dus hier stem ik sowieso niet op. Ik twijfel… nee, ik ben er bij deze uit,” besluit hij na een korte stilte, “het wordt de SP.”
De jonge ondernemer is geenszins enthousiast over de aankomende verkiezingen. “Geen enkele partij vertegenwoordigt Surinamers en Antillianen. Cruciale zaken, zoals de excuses van Nederland voor de slavernijgeschiedenis, liggen nog steeds open en worden nog steeds niet op een volwassen manier besproken. Een andere issue is het onderwijs. Hoe komt het dat achterstandswijken slechter onderwijs hebben? Onze kinderen groeien op met onvoldoende kennis en dit houdt de achterstand in stand. Er is geen vertegenwoordiger die dit goed oppikt en die de intentie heeft om zwarte mensen in Nederland een betere toekomst te bieden.
Het politieke systeem in Nederland,” vervolgt hij, “is verouderd. Het is verdeeld in arbeiders, Christenen, ondernemers en socialisten; dit zijn termen die jongeren niet kennen. Tegenwoordig laten allochtonen noch autochtonen zich indelen volgens deze oude structuren. Politici moeten sowieso meer oog hebben voor wat er in de maatschappij gebeurt. Het gaat niet alleen over allochtonen: als je buiten de grote steden kijkt dan kampt de witte jeugd met dezelfde problemen. Het is geen rassenkwestie; het is een klassenkwestie. De belangrijkste problemen worden verkeerd geanalyseerd en er wordt een bak geld tegenaan gesmeten waar geen rendement uit voort komt. De verkeerde problemen worden opgelost met de verkeerde oplossing. Nu is de regering bijna failliet omdat er veel te veel geld wordt verbrast.
Kijk bijvoorbeeld naar ontwikkelingshulp: dit geld gaat niet naar de mensen die het nodig hebben maar het blijft bij de gasten die het geld ontvangen en dat zijn corrupte motherfuckers die het in hun eigen zak steken. Er wordt ook teveel geld besteed aan het overdreven cameratoezicht en de inzet van politie-eenheden in sommige gebieden. Het wachtgeld dat politici krijgen als ze demissionair zijn of ontslagen worden is ook bullshit. Zij krijgen 3 jaar wachtgeld terwijl wij maar 1 jaar WW krijgen en daar willen ze ook nog op korten. Ze staan met droge ogen te vertellen dat ze willen bezuinigen op alles en iedereen maar aan de andere kant blijven het wachtgeld en hun overdreven salaris in stand. En dan is er natuurlijk het koningshuis… Dat is echt de grootste geldverspilling. Ik vind het belachelijk dat dit nog steeds in stand wordt gehouden. Het is een familie van piraten die miljoenen krijgen om een beetje te flossen in Mozambique en om rond te rijden in een gouden koets. Laat ze maar werken voor hun geld en betalen voor hun shit. Waren ze laatst niet een miljoen kwijt aan een boot die ze laatst kochten? En dat terwijl andere mensen hier pinaren. Het geld dat zij kosten moet in het onderwijs en de zorg worden gestoken!”
Statik Music
“Ik wil wel stemmen maar ik heb me niet verdiept in de verschillende programma’s,” vertelt AllOne. Skully weet het bijna zeker: “Ik stem niet omdat ik niet weet waar de verschillende partijen zich mee bezig houden. Zaken als het afschaffen van de OV en de studiefinanciering vind ik belangrijk maar niet genoeg om speciaal voor te gaan stemmen. Door onze projecten heb ik het te druk gehad om me in de aankomende verkiezingen te verdiepen en ik wil niet zomaar op iemand stemmen. Als ik toch besluit te stemmen dan verdiep ik me er wel in.
Ik heb wel het gevoel,” vervolgt hij “dat ik me, als ik niet stem, schuldiger voel dan wanneer ik zeg dat stemmen er niet toe doet. Ze zeggen dat wanneer je niet stemt jouw stem toch wel naar een partij gaat. Bovendien denk ik dat politici doen wat ze willen.” Skully noemt de euro als één van de wortels van zijn argwaan. “Dat is het klassieke voorbeeld. Een groot deel van de bevolking was tegen maar het is er toch doorheen gedrukt. Hetzelfde geldt voor de OV-chipkaart! Ik voel me ook echt niet betrokken bij de besluiten die worden genomen.” Dat hij deze besluiten niet kent, mag volgens Skully de pret niet drukken. “Het feit dat ik ze niet ken, bewijst dat ze zich bij de besluitvorming niet tot mij richten. Als dit wel zo was dan kende ik ze. Zij moeten moeite doen om mij te bereiken en niet andersom.”
Een partij die het wat betreft het bereiken van jongeren volgens de heren wel begrepen heeft, is Bijlmer Style. AllOne is dan ook lovend over het initiatief van Bijlmergenoten Robert Coblijn en Gikkels. “Er is in de landelijke politiek geen enkele partij die zich echt richt op jongeren. De jeugd luistert eerder naar iemand als Robert dan naar Balkenende. Aan zijn manier van praten en zijn uitstraling merk je dat hij oprecht is,” vertelt hij over de partij waar hij tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen overigens niet op stemde. “Het blijft lastig om jongeren te interesseren in de politiek,” weet Skully. “Een schematisch overzicht van de thema’s van de verschillende partijen werkt volgens mij,” brainstormt hij, “beter dan al die debatten. Dat is allemaal te politiek; ik weet soms niet waar ze het over hebben als het gaat over de besteding van bepaalde budgetten.”
Toch raadt het tweetal mensen aan om woensdag 9 juni wel te gaan stemmen. “Als je denkt dat jouw stem heel wat uitmaakt dan,” vindt AllOne, “moet je gaan stemmen. Maar stem niet automatisch op de partij waar jouw ouders op stemmen!” “Doe onderzoek voordat je gaat stemmen en,” vult Skully aan, “stem niet omdat iemand op tv veel rook aan het maken is. Op televisie hebben ze iets van 45 seconden om hun verhaal te vertellen en dan laten ze natuurlijk alleen de mooie dingen zien. Kijk ook naar de rest van het programma.”
Manu
“Nee,” antwoordt hij beslist op de vraag of hij gaat stemmen. “Ik niet geloof in de huidige vorm van politiek en ik wil er niet in participeren. Het is politiek in essentie maar het is waanzin om te denken dat je een volk van 16 of 17 miljoen mensen kan regeren. In Nederland hebben we te maken met een meerpartijensysteem waardoor er altijd concessies gedaan worden en stemmen een symbolische in plaats van inhoudelijke waarde heeft. Bovendien wordt de politiek anno 2010 niet wordt gedicteerd door politici maar door het bedrijfsleven.” De veelal aangehaalde redenering dat mensen die niet stemmen ook niet mogen klagen is minder dan ruis op zijn radar. “Dat is pure onzin. Als de partijen de uitkomst van het beleid zouden bepalen dan zou hier een kern van waarheid in zitten maar dit is absoluut niet het geval.”
De rapper die bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen nog blanco stemde, blijft realistisch. “Het idee om als collectief niet of blanco te stemmen gaat niet lukken. Het is nu eenmaal een gegeven dat niet meer dan 60% van de bevolking niet stemt omdat er veel mensen zijn die het gevoel hebben dat het een verworvenheid van de huidige samenleving is om te mogen stemmen. Dat het een voorrecht is om te mogen participeren. Dit snap ik; vandaar ook mijn scepsis.
Doordat ik er zo weinig vertrouwen in en affiniteit mee heb wil ik er geen energie in steken dus zal ik mensen niet oproepen om niet te stemmen. Er zijn genoeg andere dingen die ik wel de moeite waard vind en die geen reflectie zijn van een oud, beperkt gedachtegoed.
Kijk,” legt hij uit, “elke partij vertegenwoordigt een bepaald oppervlakkig ideaal. Dat is inhoudelijk helemaal niet erg: die partij heeft niet het alleenrecht om te regeren. Het partijprogramma kan in de huidige setting dus niet ten volste tot uitvoering gebracht worden. In mijn ogen betekent het dat het een leuk circus is waarbij allerlei verschillende partijen binnen het spectrum een plek hebben maar uiteindelijk allemaal meespelen met hetzelfde spel. Hierbinnen zijn ze geen van allen slagvaardig en krijgen ze door het bedrijfsleven maar ook door Europa steeds minder zeggenschap. Ik geloof niet in de poppetjes aan de linkerkant maar ook niet in die aan de rechterkant: het is een methode om het volk aan een verdeel-en-heers-strategie te onderwerpen terwijl er eigenlijk geen verschil is tussen beide kanten.”
Het feit dat een aantal ministers weigert te zitten op wat een kussen van blaren zou moeten zijn, verstrekt zijn verzet. “Ondanks dat wij hun ass betalen, nemen politici absoluut geen verantwoordelijkheid voor hun besluiten. Balkenende neemt geen verantwoordelijkheid voor de twee oorlogen waar hij ons op grond van valse berichtgeving op af heeft gestuurd, hij neemt geen verantwoordelijkheid voor de euro die hij na een referendum alsnog heeft doorgevoerd. Er wordt gesproken over 2030 en 2040 maar we leven nu!”
Skinto
“Ik stem op de PvdA. Ik heb gehoord dat andere partijen de studiefinanciering af willen schaffen en in leningen willen veranderen; de PvdA is hiertegen. Ook zijn zij de enige partij die mensen waarschuwen tegen de standpunten van de PVV en de uitspraken van Wilders. Als ik de stemwijzer invul dan kom ik trouwens ook bij hun uit,” lacht hij overtuigend.
“Ik stem omdat ik niet wil dat mijn stem naar de verkeerde partij gaat en dat is wat ze zeggen dat er gebeurt als je niet stemt. Als er verkeerde politici aan de macht komen dan zou het hier weleens lelijk af kunnen lopen. We zouden oorlogen kunnen krijgen en dat is niet wat we moeten willen. Er werd in het verleden al eens gedreigd met bomaanslagen naar aanleiding Wilders’ uitspraken dus wat gebeurt er als hij minister-president wordt? Zijn mond is echt te groot en hij zal veel problemen veroorzaken als hij aan de macht komt.”
Volgens Skinto is zijn betrokkenheid eerder uitzondering dan regel. “De jongens waar ik mee chill, willen dit echt niet allemaal horen. Deels omdat ze zich er niet in verdiepen maar ook omdat ze zich niet met de politici kunnen identificeren. Sommige mensen hebben dagelijks het gevoel dat ze in een hoekje worden gedrukt waardoor ze te opgefokt zijn om zich ook nog een keer met de politiek bezig te houden. Dat snap ik. Ze zouden op scholen bijvoorbeeld meer projecten moeten opzetten waardoor jongeren beter begrijpen waar het in de politiek om gaat en wat het belang van stemmen is. Of we moeten met een aantal artiesten tijdens onze optredens wijzen op bepaalde thema’s. Het is natuurlijk wel even afwachten om te zien of de aandacht van het publiek dan niet verslapt maar ik weet zeker dat een aantal van ons krachtig genoeg zijn om die rol te dragen. Mensen onderschatten de stem van artiesten.
Rappers zoals Merage en Akwasi zijn hier bijvoorbeeld perfect voor. Toen ik Merage nog niet zo goed kende, hadden we een keer een gesprek over de positie van zwarte mensen en hij wist echt waar hij het over had. Ik wilde echt naar hem luisteren en de manier waarop hij zijn kennis over historische en sociale onderwerpen weet over te brengen, is heel dope! Akwasi is gewoon the people’s favourite,” grijnst hij trots. “Wat hij zegt komt heel goed over en ik denk dat hij één van de mensen is die zo’n rol zou kunnen dragen.” Wat hij anderen aanraadt? “Doe wat je moet doen, 9 juni!”
(Juli 2010, voor Statemagazine)
De Laatste Dichters
“‘Niggers are scared of revolution’. Ja, natuurlijk zijn we bang…”
The Last Poets zijn volgens velen de mannen die de bel op het plein van de old skool lieten rinkelen. Christine Otten schreef in 2004 de roman De Laatste Dichters; Amsterdams productiehuis MC legde de afgelopen weken de laatste hand aan de theaterbewerking van het boek over het New Yorkse dichterscollectief. Gery Mendes a.ka. GMB, Unorthadox, Linar Ogenia, regisseur Marjorie Boston en DJ Lovesupreme vertellen over de dichters en de totstandkoming van het stuk dat donderdag 27 mei in première gaat.
De groep werd op 19 mei 1968, de verjaardag van de drie jaar daarvoor vermoorde Malcolm X, in het New Yorkse Marcus Garvey Park gevormd dichters David Nelson, Gylan Kain, en Abiodun Oyewole. In de loop van de jaren veranderde de samenstelling van de groep; dichters Umar bin Hassan, Jalal Nurridin, Felipe Luciano, Sulaiman El Hadj en percussionisten Nilija en Babatunde maakten, zij het op verschillende momenten, deel uit van het veelal gerespecteerde gezelschap.
In het stuk wordt van drie van de zeven dichters het verhaal uitgelicht. Bij de overweging welke karakters aan bod zouden komen sprong één aspect er het meest uit. “Drama, puur drama. Ook uitgaande van het boek zat bij deze personen de dramatiek,” vertelt Marjorie Boston, MC’s artistiek leider die samen met Maarten van Hinte de regie van De Laatste Dichters op zich neemt. Vanuit dit oogpunt ligt het accent van de voorstelling op de verhalen van Gylan Kain, Umar Bin Hassan en Felipe Luciano, respectievelijk gespeeld door Unorthadox, Linar Ogenia en Gery Mendes. “We zochten bewust naar MC’s en poets die bewust zijn van de taal, de woorden, de boodschap en de melodie van hun rhymes en die de personages goed konden dragen. Wij doen nooit aan audities; we volgen de spelers, artiesten en makers een aantal jaar waardoor onze zoektocht vaak langer duurt dan normaal. We hebben dan ook bewust gekozen voor Linar, Gery en Dox; het zijn alledrie sterke acteurs en virtuozen op het gebied van poetry!” glimt de grande dame trots.
Los van het grote plaatje zijn de drie heren zelf verhalen op zich. “Umar bin Hassan,” vertelt ze over de dichter die zich in ’69 aansloot bij het gezelschap, “kon als kind niet goed praten en hij heeft een lange tijd überhaupt niet gesproken; door poetry heeft hij zijn stem gevonden. Nu is het iemand die op zijn manier de kracht van taal overdraagt.” Voor Linar is dit herkenbaar. “Soms heb ik ook moeite met spreken; dit uit zich in stotteren of het praten met veel geluiden in plaats van met woorden. Ik schrijf al een tijd gedichten maar mezelf verbaal uitdrukken is heel lang echt een ding voor me geweest.” Ook andere delen van z’n privé-leven, zoals Bin Hassan’s relaties met vrouwen, zijn voor de jonge artiest herkenbaar. “In het boek wordt dit uitgelegd als seksverslaving maar het gaat er eigenlijk om dat hij er moeite mee heeft om liefde te ontvangen. Hij kan het geven maar het zelf tot je kunnen nemen is weer ander ding. Dat,” legt hij glimlachend maar voorzichtig zijn woorden wegend uit, “is herkenbaar.”
Gery Mendes a.k.a. GMB neemt de rol van activist en dichter Felipe Luciano voor zijn rekening. “Felipe is één van de belezen mannen onder hen: hij hield van boeken. Zijn afkomst is ook heel sterk terug te horen in het werk van de Poets,” vertelt Marjorie over de dichter die tevens de medeoprichter van het Puertoricaanse nationalistische collectief Young Lords is. “Ik vind het prachtig dat ik hem mag spelen. Ik denk dat er veel overeenkomsten tussen ons zijn: hij is een Afro-Latino en Cabo’s zou je Afrikaanse Latino’s kunnen noemen. Onze energieën komen ook sterk overeen: als ik naar optredens van hem kijk en zie hoe hij op het podium staat dan herken ik mezelf daar echt in,” vertelt Mendes die qua grandeur zelfs tijdens de repetities niet onderdoet voor Luciano.
De rol van de charismatische taalmeester Gylan Kain is voor Unorthadox. “Kain heeft samen met David Nelson en Abiodun Oyewole de groep opgericht. Van die drie is Gylan Kain het kortst bij de groep gebleven. Hij was niet tevreden met hoe de groep zich vanaf het moment dat de commerciële wereld ze ontdekte, ontwikkelde,” vertelt Boston over de man die in 1970 de groep verliet en al jaren in Amsterdam woont. “Hij heeft gevochten ze terug te brengen naar daar waar het hen in eerste instantie om ging maar,” vervolgt ze, “dit is hem niet gelukt. Hij kiest ervoor om zich van de Poets te distantiëren en sindsdien heeft hij geen contact meer met ze gezocht.” Dox identificeert zichzelf met de man die via via vernam dat er aan het stuk gewerkt werd. “Ik heb zelf ook een beetje een vaag verhaal wat betreft mijn eigen werk. Het gaat dan om het vaak in dubio zitten en het omgaan met tegenstrijdigheden. In mijn geval is er vanuit verschillende kanten aan me hebben getrokken en zijn er een aantal heftige ontwikkelingen gebeurd waardoor ik nog steeds niet met een debuutalbum ben gekomen terwijl ik hier wel jarenlang muzikaal gezien klaar voor ben. Het gaat om de keuzes die ik heb gemaakt, om hoe ik principieel tegenover zaken stond en,” licht hij een tipje van de sluier, “hoe ik terugkeek op hoe ik me in een aantal van mijn tracks uitte. Ook heb ik, net als Kain een bepaalde zogenaamde straatachtergrond en heb ik een tijd lang bepaalde ontwikkelingen binnen the game niet getrokken. Ik denk dat mijn energie om deze rol gevraagd heeft; hij is de Poet die ik het liefst wilde spelen,” vertelt de innemende MC.
Dat de heren De Laatste Dichters nog niet helemaal gelezen hebben, mag de inspiratie niet drukken: het werk van de Poets spreekt immers boekdelen. “Hun gedichten,” deelt GMB, “hebben me getriggerd om meer zonder de beat te schrijven. Als MC’s doen we dat veel en die vierkwartsmaat belemmert je soms. Ik weet nu weer hoe belangrijk het is om veel met schrijven bezig te zijn en te blijven.” “Vanaf dat ik met dit stuk bezig ben heb ik wel sinds tijden weer elke dag iets geschreven; een belangrijk deel van deze stukken gaat over thema’s zoals die in de voorstelling naar voren komen,” zegt Linar.
In het boek is ook aandacht voor de leefomgeving van de dichters; in de theaterbewerking nemen hun vrouwen en kinderen een belangrijke plek in. “We hebben er heel bewust voor gekozen om twee van de drie actrices een oudere generatie te laten spelen. De actrices Paulette Smit en Jenny Mijnhijmer,” legt Marjorie uit, “spelen de vrouwen in hun leven maar staan ook voor een bepaalde wijsheid. Shertise Solano speelt de nieuwe generatie, de kinderen van de dichters en het effect wat het leven van de mannen op hun nageslacht heeft. Deze combinatie van leeftijden en disciplines maakt het een magische club mensen.”
Een andere rol die even subtiel als bepalend is, is weggelegd voor DJ Lovesupreme. De man achter de Laatste Dichter-mixtape die geweldig genoeg is om menig andere goodie bag te laten kreukelen van gêne staat ook tijdens de voorstelling op het podium. “Met de muziek die ik draai geef ik een kleur aan de verschillende scènes; de verschillende platen zorgen voor een ritmische rode draad door het verhaal. Het theaterstuk bestrijkt een bijzondere periode en hiermee,” vertelt hij terwijl hij wijst op een deel van zijn enorme platencollectie, “probeer ik een duidelijker beeld te geven van hoe dat was in die tijd. Tijdens een scène waarin één van de dichters in zijn auto naar de radio luistert, wil ik wil iets draaien wat in die tijd ook echt op de zenders te horen was. Muziek geldt als belangrijke geschiedenisleraar.”
Deze lessen zijn de MC’s niet voorbij gegaan. “Lovesupreme heeft me veel weten te vertellen over Kain; zij kennen elkaar ook persoonlijk.” herinnert Unorthadox zich. “Hij heeft me nummers laten horen die me kennis hebben laten maken met meerdere dichters uit die tijd en daarvoor,” vult Linar hem aan. Bij Ogenia heeft Hiphop een belangrijke rol gespeeld bij het ontdekken van The Last Poets. “In Mindsex van Dead Prez hoorde ik ‘Niggers are scared of revolution’. Ze hebben qua het aan durven kaarten van iets wat van maatschappelijk belang is een grote invloed op Hiphop gehad,” vertelt hij. “Mijn connectie,” denkt Lovesupreme terug, “ontstond via samples die ik hoorde in nummers van bijvoorbeeld N.W.A. en A Tribe Called Quest. Er zijn best veel acts die hun werk sampleden waardoor het terecht kwam bij een nieuwe generatie. Een sample is eigenlijk een shout out naar een artiest.”
De heren zijn er niet over uit in hoeverre The Last Poets de grondleggers van rap zijn. “Ze hebben een zaadje geplant waar rap uit is gegroeid maar als je nog weer verder terug gaat dan zie je hoe relatief het begrip ‘grondlegger’ is. Feitelijk werd de kick off gegeven door de persoon die als eerste kunst maakte met taal. Ik liep ooit een keer in een Chinese tuin en daar,” vertelt Dox, “had je een aantal bankjes in een cirkel staan. Het verhaal gaat dat je daar vroeger monniken had die in een kring zaten. Ze zetten kopjes in een waterstroompje neer en de monnik bij wie het kopje stilstond, moest een gedicht voordragen. In principe is dat ook freestylen en dat is iets van 1000 jaar geleden. Maar voor zover ik weet,” spoelt hij weer vooruit naar de Poets, “zijn zij de eerste die een dergelijke plaat hebben gemaakt. Een album waarop niet wordt gezongen maar waarbij er bij de uitspraak van de woorden gespeeld wordt met intonatie en het samenspel tussen ritme en spraak.” “Ik denk dat ze zeker gelden als grondleggers maar ik weet ook dat er naast hun nog meer grootvaders van rap zijn. Het ritmisch overbrengen van verhalen ontstond al way back in Afrika. Dat was en is daar nog steeds een traditioneel belangrijke manier van communiceren,” vult Gery hem aan.
Over de relevantie van hun boodschap vandaag de dag hoeft volgens de heren geen twijfel te bestaan. “Een groot deel van de boodschappen die zij hadden, gelden vandaag de dag nog steeds. De struggles over het in eigen beheer uitbrengen van muziek is er één die nog steeds aan de hand is maar ook de sociale issues die ze aankaarten spelen nog steeds. Neem bijvoorbeeld een nummer als ‘Niggers are scared of revolution’. Ja, natuurlijk zijn we bang voor revolutie maar we denken van niet. We praten, chillen en bespreken de verandering die morgen moet komen. Sommigen maken stappenplannen en websites maar een jaar later zitten ze nog steeds te praten over wat er moet gebeuren. Zo’n gedicht van toen geldt dus nog steeds,” aldus Mendes. “Het ligt eraan wat de onderwerpen zijn en op wat voor manier ze worden aangesneden. Zelf,” verklaart Dox, “heb ik een iets universeler gevoel waarbij het me er juist om gaat groepen naar elkaar toe te brengen. Wel heb ik, gezien de context van de tijd waarin zij leefden, heel veel respect voor de manier waarop zij besloten om iets te doen aan de situatie die ze veranderd wilden zien. Ik denk dat er altijd ruimte is en moet zijn voor kunstenaars die iets uit willen dragen. Via kunst kun je dingen aansnijden die je door middel van bijvoorbeeld politieke debatten minder goed uit kunt leggen.”
Dat The Last Poets een groep is die in het New York van de jaren ’60 ontstaan is, wil volgens de musketiers niet zeggen dat er in Nederland vandaag de dag geen ruimte is voor een dergelijk collectief. Volgens Linar kunnen we hiervoor ook binnen deze landsgrenzen terecht. “Ik vind Zwart Licht een mooi voorbeeld van een groep die de traditie van The Last Poets voortzet. Ze komen natuurlijk ook wel met het feestelijke spring- en schreeuwwerk maar aan de andere kant brengen ook nummers als ‘Sorry’ waarin Akwasi zich bij wijze van sarcasme verontschuldigt voor het feit dat hij zwart is. Voor mij is de erfenis van The Last Poets er één die gaat over zwarte mannen die hun eigen identiteit weer oppakken. Vroeger in Suriname mocht je bijvoorbeeld geen Sranan praten maar moest je Nederlands spreken waardoor je eigenlijk beroofd werd van je eigen ik. We moeten onze verhalen blijven vertellen: als je meer van jezelf weet dan weet je ook welke kant je op wilt gaan. The Last Poets,” vervolgt de energieke kunstenaar, “zijn een collectief van trotse zwarte mannen. Slavernij is niet het begin van onze geschiedenis; ik kom ook van een geslacht om trots op te zijn. Ik kan niet trots zijn op een V.O.C.-geschiedenis of op mannen die Suriname geruild hebben voor New York maar ik heb m’n eigen helden. Onder andere door in aanraking te komen met artiesten als The Last Poets zullen mensen hun geschiedenis gaan onderzoeken en wij hebben er echt wel één om trots op te zijn. Ik heb geen geschiedenis van eeuwige onderdanigheid. Nee man, fuck dat!” besluit hij.
De Laatste Dichters speelt t/m 6 juni in het MC theater op het Westergasfabriekterrein in Amsterdam. Vanaf 3 juni is het stuk onderdeel van rightaboutnow, het evenement waarbij diverse kunstenaars uit Nederland en New York door middel van onder andere live muziek, beeldende kunst en poëzie hun perspectief op The Last Poets geven. Voor de gelegenheid geven Last Poets Abiodun Oyewole, Umar Bin Hassan en Babatunde op zaterdag 5 juni een optreden.
Voor meer informatie over de voorstelling en het volledige programma surf je naar www.mconline.nl
laZeefuik 